Ata Atun: Türkiye Batı’dan kopmuyor, Batı Türkiye’yi çoktan terk etti
Türkiye’nin BRICS üyeliğine yönelik başvurusu uluslararası kamuoyunda “eksen kayması” olarak yorumlanırken, Prof. Dr. Ata Atun bu adımın ani bir kopuş değil, uzun süredir biriken stratejik dışlanmışlığın sonucu olduğunu savundu.
Prof. Dr. Ata Atun, Türkiye’nin Batı ile ilişkilerinin son yıllarda yaşadığı gerilimi değerlendirdiği yazısında, Ankara’nın BRICS’e yöneliminin ideolojik bir tercihten ziyade çok kutuplu dünyada risk dağıtma stratejisi olduğunu ifade etti.
Atun’a göre, Soğuk Savaş’tan bu yana NATO’nun güney kanadında kritik bir rol üstlenen Türkiye, yaklaşık 72 yıl boyunca Batı güvenlik mimarisinin vazgeçilmez unsurlarından biri oldu. Ancak bu süreçte Türkiye’nin eşit ortak olarak değil, giderek “itaat beklenen” bir aktör olarak görülmeye başlandığını belirtti.
“Kopuş değil, gecikmiş bir kabulleniş”
Türkiye’nin Batı’dan uzaklaştığı yönündeki yorumlara katılmadığını belirten Atun, asıl sorunun Batı’nın Türkiye’yi ne zaman terk ettiği olduğunu vurguladı. Ankara’nın BRICS’e tam üyelik başvurusunun ani bir yön değişimi değil, uzun yıllara yayılan güvensizlik, dışlanmışlık ve stratejik yalnızlık hissinin doğal sonucu olduğunu kaydetti.
2016’daki darbe girişimi sonrasında Türkiye’nin müttefiklerinden beklediği dayanışmayı göremediğini hatırlatan Atun, güvenlik kaygıları, terörle mücadele talepleri ve savunma ihtiyaçlarının ya görmezden gelindiğini ya da yaptırım tehdidiyle karşılandığını ifade etti.
Çifte standart vurgusu
Batı’nın Türkiye’ye yaklaşımının zamanla daha öğretici ve cezalandırıcı bir tona büründüğünü belirten Atun, silah satışlarının siyasi sadakat ölçüsüne dönüştürüldüğünü, insan hakları söyleminin ise seçici biçimde kullanıldığını savundu. Aynı dönemde ağır insan hakları ihlalleriyle anılan bazı rejimlerin büyük ölçekli silah anlaşmalarıyla desteklenmesinin Ankara’da güçlü bir çifte standart algısı yarattığını dile getirdi.
Çok kutuplu dünya ve yeni arayışlar
Atun, küresel sistemin hızla yeniden şekillendiğini, ABD’nin hâlâ güçlü bir aktör olmasına rağmen artık tek başına belirleyici olmadığını belirtti. Dünya ekonomisinin ağırlık merkezinin kaydığına dikkat çeken Atun, yeni finansal altyapıların, ticaret koridorlarının ve güvenlik işbirliklerinin ortaya çıktığını vurguladı.
Türkiye’nin bu dönüşümü erken okuyan ülkelerden biri olduğunu ifade eden Atun, bunun riskler ve maliyetler barındırdığını ancak Ankara’nın kendi güvenliğini, ekonomisini ve geleceğini başkalarının onayına bırakamayacağı sonucuna vardığını söyledi.
“Asıl soru neden bu kadar beklendi?”
Yaşananların yalnızca Türkiye ile NATO arasında izole bir kriz olmadığını kaydeden Atun, bunun tek kutuplu dünya düzeninin çözülmesinin ve eski ittifakların yeniden tanımlanmasının bir yansıması olduğunu belirtti. Önümüzdeki dönemde benzer adımların başka ülkelerden de görülebileceğini ifade eden Atun, dünyanın Amerikan onayının küresel büyümenin ön koşulu olduğu varsayımını geride bıraktığını söyledi.
Atun, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:
“Artık sorulması gereken soru ‘Türkiye neden gidiyor?’ değil; bu kadar açık işaret varken neden bu kadar uzun süre beklendiğidir.”
